محمد حسن خان اعتماد السلطنه

439

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

به خاك سپرده شد . او نيز مانند سالار السلطنه استعداد نقاشى داشت و با موسيقى آشنا بود . از او و زن دومش بدر السلطنه كه هم لقب و يا همنام مادرش بود يك پسر و سه دختر داشت و پسرش را اويس ميرزا نام گذاشت و دختر بزرگش را بدر السلطنه ناميد . يمين الدوله ، حسينعلى ميرزا متولد 15 محرم 1308 هشتمين پسر زنده‌ماندهء ناصر الدين شاه مادرش تركمان خانم تركمان بود و به اين مناسبت او هم نام خانوادگى خود را « تركمان قاجار » اختيار كرد . اين شاهزاده صوفى مشرب و در اواخر عمر از مصاحبين خواهرزاده‌اش فروغ - الملوك صفا دختر ظهير الدوله بود . در مسافرتى كه محمد حسن ميرزاى وليعهد احمد شاه به دعوت آقاخان محلاتى به هندوستان رفت يمين الدوله با او بود . پس از آن به اتفاق فروغ الملوك در سال 1312 شمسى مسافرتى به هند و مصر و سوريه كرد و تا سال 1318 در لبنان بود . وى با اتاتورك و نظام حيدرآباد دوست بود و براى اولين بار سمت آجودان كشورى پهلوى دوم به او داده شد . يمين الدوله در 1331 شمسى درگذشت و در مزار ظهير الدوله به خاك سپرده شد . زنش مكرم السلطنه خواهر ناصر الدولهء فيروز بود ، ولى فرزندى نداشت . عضد السلطنه ، محمد ميرزا پسر كهتر ناصر الدين شاه از خانم توران السلطنه بود . وى تحصيلاتش را با برادرش شاهزاده يمين الدوله در مدرسهء ترزيانوم اطريش در رشتهء نظام به پايان رسانيد و فرانسوا ژوزف امپراطور اطريش نسبت به آن دو بسيار مهربان بود . شاهزاده عضد السلطنه در سال 1292 كه محمد حسن ميرزاى وليعهد در تبريز بود به رياست قشون آذربايجان منصوب شد و در سال 1318 شمسى به مرض سرطان درگذشت و در قم مدفون گشت و اولادى هم نداشت . وى مردى سليم النفس ، خوش‌محضر و سخنور و از خوش‌لباسهاى زمان خود بود ( يغما ، سال 11 ش 7 ، ص 297 - 300 ) . فخر الملوك ( ص 34 - ص 11 چاپ اول ) اولين دختر ناصر الدين شاه و از طرف مادر نوادهء احمد على ميرزا پسر نوزدهم فتحعلى شاه بود . وى با محمد مهدى خان پسر ميرزا محمد خان سپهسالار قاجار وصلت كرد . زنى بود مريض و زشت ولى عفيف . طبع شعر نيز داشت و فخرى تخلص مىنمود . محمد شاه او را « بالاچه » مىناميد و اسم اصليش بيگم جان خانم بود . در اواخر